واژن یک لوله عضلانی توخالی به طول حدود 8 سانتیمتر و حد فاصل external genitalia (دستگاه تناسلی خارجی) و سرویکس ( دهانه رحم ) می باشد. فاصله بین دیواره واژن و سرویکس دارای فرورفتگی هایی است که فورنیکس می نامند. فورنیکس خلفی (فاصله سرویکس و دیواره خلفی واژن) بیشترین عمق را دارد و محل تجمع ترشحات واژن بصورت اندوژن و مایع منی بصورت اگزوژن می باشد.
دیواره های واژن در حالت عادی بصورت H روی هم خوابیده و تنها در زمان نزدیکی و زایمان از هم فاصله می گیرد. سلولهای اپیتلیال واژن غیر کراتینیزه بوده و تحت تاثیر هورمون استروژن در زمان بلوغ هایپرتروف شده و ترشحات موکوسی خود را آغاز می کند.
لاکتوباسیل های واژن از گلیکوژن تغذیه کرده پراکسید هیدروژن تولید می کند و pH واژن را بین 3.5 تا 4 نگه می دارد در این pH میکروارگانیسم های هوازی، فلور نرمال واژن را حفظ می کنند. زمانی که واژن تحت تاثیر پاتوژن ها، مایع منی و خون قلیایی شود عفونت به صورت لکوره پاتوژن، خارش و سوزش، دیزوری و دیس پارونی و اِریتم و … تظاهر پیدا می کند.
به التهاب واژن واژینیت می گویند که به دو دسته عفونی و آتروفیک تقسیم بندی می کنند.
بیشتر بخوانید: عفونت واژن و آنچه باید درباره آن بدانید
واژینیت عفونی به سه دسته کلی:
- کاندیدیاز
- ترکوموناس
- گاردنلا
شکل میکروسکوپی
کاندیدیا آلبیکنس یک نوع قارچ به صورت هیف های کاذب می باشد که مسئول 85 الی 90 درصد عفونت های قارچی واژن و برفک دهان می باشد.
شکایت اصلی
خارش شدید ولو، اِدم و اِریتم، دیزوری (ادرار درناک)، دیس پارونیا ( درد هنگام نزدیکی)، در صورت درگیری منتشر پوست اطراف، اختلال متابولیک مثل دیابت برای پاکسازی واژن از عفونت باید مد نظر گرفته شود.
عوامل مستعد کننده
مصرف استروئید ها، داروهای سرکوب کننده ایمنی، دیابت، مصرف OCP (قرص های خوراکی ضد بارداری)، آنتی بیوتیک های سیستمیک و بارداری
علائم
ترشحات خشک پنیری ( دلمه ای) که قبل از قاعدگی شدیدتر می شود. pH واژن کمتر از 4.5 می باشد.
درمان
- کرم کلوتریمازول 1 درصد یا قرص واژینال شبی یکبار به مدت 7 شب
- قرص واژینال 100mg دو عدد قرص در روز به مدت 3 روز
- قرص واژینال 5mg بصورت دوز منفرد
- کرم میکونازول 2 درصد یا شیاف واژینال 100mg شبی یکبار به مدت 7 شب
- قرص میکونازول 200mg به مدت 3 روز
- قرص واژینال میکوستاتین شبی 1 عدد به مدت 2 هفته برای تریمستر اول حاملگی
برای خارش ناشی از کاندیدیا، کرم های مذکور را می توان 3 تا 4 بار در روز استفاده کرد. ( کرم هیدروکورتیزول 1 درصد) درمان همزمان پارتنر باید صورت بگیرد.
پیشنهادات تغذیه ای
کاهش مصرف مواد قندی و خوردن ماست پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیل
ترکوموناس واژینالیس
تریکوموناس پارازیت فلاژل دار بیهوازی می باشد و تنها به شکل ترفوزوئیت وجود دارد از راه تماس جنسی قابل انتقال می باشد و علاوه بر واژن، دستگاه ادراری تحتانی را درگیر می کند. ترکوموناس دوره کومون 20 روزه دارد.
علائم
ترشحات بسیار زیاد و کف آلود، چرکی سفید تا زرد مایل به سبز و در موارد شدید بدبو می باشد.، علائم بعد از قاعدگی و در حاملگی تمایل به بدتر شدن دارد. دیس پارونیا (درد موقع نزدیکی) اِدم و تندرنس لب مینور و دیزوری، درد مبهم ناحیه شکم، pH واژن قلیایی و بیشتر از 5 می باشد.
واژینیت تریکومونایی شدید می تواند منجر به تغییرات اپیتلیالی در سرویکس و واژن شود، به طوریکه در پاپ اسمیر به دیسپلازی تفسیر شود.
از آنجایی که تریکوموناس از راه جنسی قابل انتقال است مبتلایان باید از نظر سایر بیماری های منتقله جنسی گونوکوک، کلامیدیاتریکوماتیس، HIV، HPV و سیفلیس مورد بررسی قرار می گیرد.
در مادران باردار مبتلا به تریکوموناس ریسک PROM کوریوآمینیوتیت و زایمان زودرس وجود دارد.
درمان تریکوموناس واژینالیس
- مترونیدازول 2gr بصورت دوز منفرد.
- قرص مترونیدازول 250mg سه بار در روز 10-7 روز
- قرص مترونیدازول 500mg دو بار در روز برای 7-5 روز
- کلوتریمازول واژینال در نریستر اول حاملگی
- همزمان درمان پارتنر
واژینور باکتریال (گاردنلا)
از بین رفتن فلور طبیعی واژن (لاکتوباسیلوس های تولید کننده پراکسید هیدروژن) منجر به رشد باکتری های بیهوازی نظیر گاردنلا و میکوپلاسماهومینیس می شود.
قلیایی شدن مکرر واژن (رابطه جنسی متعدد) باعث رشد گاردنلا می شود.
علائم
ترشحات بدبو (بوی شبیه ماهی گندیده) به رنگ خاکستری که بیشتر بعد از intercourse (نزدیکی) می باشد.
در گاردنلا التهاب و اریتم وجود ندارد.
pH واژن قلیایی و حدود 5 الی 5.5 می باشد.
سیتولوژی غیر طبیعی سرویکس در مبتلایان به واژینوز باکتریال بیشتر است.
عوارض
PID ( التهاب لگن) در مبتلایان به واژینیت گاردنلایی بیشتر می باشد، اندومتریت بعد از NVD ( زایمان طبیعی) ، C/S (سزارین)، ریسک PROM و به دنبال آن کوریو آمینوتیت ( التهاب و عفونت پرده های جنینی) و زایمان زودرس.
درمان
- قرص مترونیدازول 500mg دو بار در روز برای 7-5 روز
- قرص مترونیدازول 250mg سه بار در روز 10-7 روز
درمان آلترماتیو
- کلیندامایسین 2 درصد به صورت واژینال به مدت 7 روز
- کلیندامایسین خوراکی 300gr دو بار در روز به مدت 7 روز
تریپل سولفا را می توان به صورت آلترناتیو استفاده کرد.
بیشتر بخوانید : مروری بر کلرهگزیدین
درمان عفونت های واژینال به این دلیل حائز اهمیت است که علاوه بر سلامت جسمی و باروری، سلامت روان و زندگی زناشویی را تحت تاثیر قرار می دهد. به دلیل راجعه بودن عفونت ها و استفاده مکرر از آنتی بیوتیک بدن مقاومت ایجاد کرده و باید نوع و دوز آنتب بیوتیک و طول دوره درمان را افزایش داد، علاوه بر این استفاده مکرر از آنتی بیوتیک های سیستمیک فلور طبیعی واژن را بر هم زده زمینه عود عفونت را فراهم می کند.
در این راستا شستشوی واژن با محلول آنتی سپتیک سپتی بادی بر پایه کلرهگزیدین 0.5 علاوه بر اینکه عوامل پاتوژن را حذف می کند pH واژن را حدود 4.2 الی 3.8 نگه داشته سنتز لاکتوباسیلوس ها که پراکسیدهیدروژن را تولید می کند افزایش می دهد در نتیجه علاوه بر حس طراوت نوع و دوز آنتی بیوتیک کم و طول دوره درمان کوتاه می شود.
استفاده از محلول آنتی سپتیک سپتی بادی برای پاکسازی واژن از عفونت به صورت واژینال قبل از زایمان طبیعی و سزارین ریسک آندومتریت را کم می کند.
مادران باردار مبتلا به عفونت واژینال ( تریکوموناس، گاردنلا و …) با داشتن لیک آمینوتیک در بیمارستان تحت نظر پزشک برای جلوگیری از PROM (پارگی زودرس پرده های جنین) و به دنبال آن کوریوآمینیوتیت از سپتی بادی استفاده کرده تا جنین زمان بیشتری را جهت مچور نشدن ریه در رحم مادر داشته باشد و از تولد نوزاد پره مچور جلوگیری شود.
(عوارض تولد نوزاد پره مچور وزن پایین هنگام تولد و مچور شدن ریه نوزاد می باشد که ریسک پنومونی و مرگ نوزاد را بالا می برد)
با ما در تماس باشید:
